Doğu Anadolu Bölgesi Türkiye

Ani Harabeleri: Kars’ın Gizemli Antik Kenti

ani harabeleri, Ani Antik Kenti, Kars Ani Harabeleri

Her köşesi bir başka tarih hazinesiyle dolu olan ülkemizin ziyaretçilerini adeta yüzlerce yıl öncesine götüren tarihi güzelliklerinin başında Kars’ta yer alan “Ani Harabeleri” gelmektedir. Çin’den başlayarak Avrupa’nın batısına kadar uzanan tarihi İpek Yolu üzerinden kurulmuş olan Ani, içinde binlerce yıl öncesine dayanan yapılar barındırmaktadır. 

Hadi gelin sizlere Ermeni sınırında bulunan ve UNESCO Dünya Mirasları Listesi‘nde yer alan bu tarihi yapımızdan biraz bahsedelim:

Kars Ani Harabeleri

Ani kenti, Bagratuni hanedanlığı tarafından 10. yüzyılda kurulmuş ve kuruluşundan itibaren Anadolu’nun en büyük yerleşim yerlerinden biri olmuştur. Tahminlere göre bir yüzyıl sonrasında kent nüfusu artmış ve yine bu dönemde kentin etrafı surlarla çevrilmiştir. İpek yolu üzerinde bulunması ve stratejik bir konumda bulunmasından dolayı şehir her zaman zenginliklerle dolu olmuştur. 

Kenti kuran Ermenilerden sonra Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar bu bölgeye hakim olmuştur. Tarihi yapılar incelendiğinde bu medeniyetlerin yansıması net bir şekilde görülmektedir. Kentte çeşitli kilise yapılarıyla birlikte Selçuklu mimarisinin gözde eserlerine rastlamak mümkündür. Selçuklular kenti 1064 yılında fethetmiş ancak 14. yüzyılın sonlarına doğru Ani kalesi Timur tarafından ele geçirilmiştir. 1579 yılında ise kent Osmanlı Devleti topraklarına katılmıştır. Bir süre Rus işgaline uğrayan bölge 1920 yılında kesin olarak ülke topraklarımıza katılmıştır.

Ani, tarih boyunca sahip olduğu dikkat çekici kiliseleriyle tanınmakta ve hatta destanlarda “1001 Kiliseli Kent” olarak geçmektedir. Avrupalı gezginlerin 1600’lü yıllarda yaptıkları keşiflerde kentte çok sayıda kilisenin varlığından bahsedilmektedir. Yapılan kazılarda 900’lü yıllara kadar yani Urartulara kadar tarihsel veriler elde edilmiştir. Kentteki Urartu varlığı tespit edilmekle birlikte kent ismini de Urartu tanrısı An’dan almıştır.

Kars Ani Harabeleri“ni ziyaret edenlerin tarihin büyüsüne kendilerini kaptırmaları ve tarihte bir yolculuğu çıkmış gibi hissetmeleri son derece normal. Çünkü surlardan giriş yaptığınız anda kent herkesi büyüsüne çekiyor. Her tarafı buram buram tarih kokan ve barındırmış olduğu binlerce yıllık geçmişiyle günümüz dünyasından uzaklaştırıyor insanı. Bu bakımdan birçok tarihi mekana göre oluşturmuş olduğu tarihi ambiyans çok daha farklıdır.

Ani Harabeleri’nin Gezilecek Yerleri

Bazı araştırmacılara göre tarihi beş bin yıl öncesine kadar giden ve barındırdığı birçok tarihi yapısıyla Ani Kars’ın simgesi haline gelmiştir. Ani Antik kenti surları içinde yer alan tarihi yapılarımız ise şu şekildedir:

1. Tigran Honents Kilisesi

1215 yılında zengin bir kent sakini olan Tigran Honents tarafından Arpa Çay’ının hemen üstünde yer alan yamaçta yaptırılmıştır. Kilisenin yapılış öyküsü duvarlarına yazılmıştır. Kilisenin içinde Hazreti İsa’nın ve Aziz Lusavoriç’in hayatının tasvir edildiği freskler dikkat çekmektedir.


2. Ani Katedrali (Kars Büyük Katedral)

Ani antik kentiyle ilgili araştırma yaptığınızda karşınıza sıklıkla çıkan tarihi yapı “Ani Katedrali” olmaktadır. Bugün Ani Harabelerinin sembolü haline gelen katedralin araştırmalara göre inşası Kral II. Smbat tarafından 989 yılında başlatılmış ve yapımı ancak 1010 yılında tamamlanmıştır. Kilise mimari sanatı arasında en önemli kiliselerden biri olarak tanımlanan katedral, Selçuklular tarafından camiye dönüştürülmüştür. Bir süre cami olarak hizmet verdikten sonra 14. yüzyıldaki büyük bir depremde kubbesi yıkılmıştır. Günümüze kadar yaşanan birçok depremle de sağlam noktaları hasar görmüş ve bugünlere gelene kadar harabeye dönmüştür. 


3. Ebul Manucehr Cami

Selçukluların kenti keşfetmesinden sonra kentin yönetimini üstlenen Manuçehr tarafından 1072 yılında yaptırılan Anadolu’daki ilk Türk camisidir. Dikdörtgen plana göre inşa edilen caminin tavanında Selçuklulara ait bazı motifler yer almaktadır. Ani kentine gelenlerin görmeleri gereken tarihi yapıların başında yer almaktadır.

(Ebu’l Menuçehr Cami duvarında yer alan “BİSMİLLAH” yazısı…)


4. Halaskar Kilisesi (Aziz Prkich Kilisesi)

1035 yılında kubbeli bir kilise mimarisinde inşa edilmiştir. Diğer yapılarda olduğu gibi kilisenin tarihi hakkında bilgilere duvarında yer alan metinlerden ulaşılmaktadır. Rusların işgali sırasında kilise kısmen restore edilmiştir. Ancak 1950’li yıllarda bir yıldırım düşmesi sonrasında kilisenin yarısı yıkılmıştır. Kilisenin yıkımını engellemek için son yıllarda iç tarafından çelik bir iskeleyle destekleme yapılmıştır. 


5. Ani Kız Kalesi

Arpa Çayı’nın etrafını çevirdiği yüksek bir tepenin zirvesine inşa edilmiştir. Muhteşem bir manzarası bulunan kalenin yapım yılının 13. yüzyılda olduğu tahmin edilmektedir.


6. Kral Gagik Kilisesi

Yaklaşık olarak 30 yıl hüküm süren Kral Gagik tarafından mimar Tridat’a yaptırılmıştır. Yapım tarihinin 1001 ile 1005 yılları arasına denk geldiği söylenir. Zamana yenik düşerek yıkılan kilisenin bugün ancak toprak üzerindeki temelleri kalmıştır.


7. Ani Eski Köprü Kalıntıları

Arpa Çayı üzerine yapılmış yaklaşık 30 metrelik kemerli köprüden bugün sadece köprü ayakları kalmıştır. Köprünün 10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir.


8. Kızlar Manastırı

Arpa Çayı’nın derin vadisinde bulunan kayakların üstüne 13. yüzyılda inşa edilmiştir.


9. Abughamrents (Polatoğlu) Kilisesi

980 yılında silindirik bir planda sekizgen bir kubbeyle inşa edilmiştir. Ani Harabeleri içinde günümüze kadar sağlam gelmiş yapıların başında yer almaktadır.


10. Selçuklu Sarayı

11. yüzyılda Selçuklu Devleti’nin kenti fethinden sonra yapılan imar çalışmaları sırasında yapılmıştır. İki katlı olarak inşa edilen sarayın ikinci katı yıkılmıştır. Sayın kapısında Selçuklulara ait yıldızlı motifler bulunmaktadır.


Ani Harabeleri Nerede? Ani Harabelerine Nasıl Gidilir?

Bu tarihi yeri ziyaret etmek isteyenlerin öncelikle Kars’a gelmeleri gerekmektedir. Türkiye’nin pek çok ilinden Kars’a uçak seferi bulunduğundan havayoluyla 2 saatte ile gelmeniz mümkündür.

Ani Harabeleri Kars‘ın Ermenistan sınırında yer alan Ocaklı Köyü yakınlarında bulunmaktadır. Kars merkeze yaklaşık olarak 45 km uzaklıkta yer almaktadır. Özel araçlarıyla gidecekler Google konumuna bakarak ulaşım sağlayabilirler.

Kars merkezden kalkan turlarla Ani Ören Yerine ulaşım sağlanabilmektedir.

Ayrıca Bkz ⇒ Kars Kalesi

Yorum yap